Rüzgar hızı ölçümleri genellikle kupalı tür
anemometreler ile yapılır.
Kupalı anemometreler, dikey eksenli olup, 3 adet kupası vardır. Kupanın
dakikadaki dönme sayısı elektronik olarak kaydedilir. Böylece rüzgar veya
lazer türü anemometreler de bulunmaktadır. Bunlar, hava moleküllerinin
davranışlarına ve hızların dayalı ilkelerle çalışırlar. Ayrıca, “sıcak
telli anemometreler” rüzgar ile telin soğuması ilkesine dayalı olarak çalışırlar.
Kullanımı yaygın ve pratik değildir. Anemograflar rüzgar hızlarını çizimsel
olarak kaydeden aygıtlardır.
|

|
|
Kupalı anemometre |
Öngörülen rüzgar türbünü sitesinde rüzgar
hızı ve yönü ölçümlerinin en iyi yolu öngörülen “türbün göbeği”yüksekliğinde
ölçüm yapılmasıdır. Bu yöntem, farklı yüksekliklerde rüzgar hızı hesaplama
belirsizliklerini ortadan kaldırır. Anemometre direğin en üstüne kurulursa,
direkten kaynaklanan akım bozulmalarından etkilenmez. Eğer anemometre direğin
yanına kurulmak zorunda kalınırsa, öngörülen baskın yöne açık olacak şeklide
kurulmalıdır. Yani kulenin rüzgara yapacağı gölgeleme etkisi en aza
indirilmelidir. Anemometrelerden ve yön sezgicinden alınan bilgiler ir mini
bilgisayar üzerindeki yonga da toplanır. Bu şekilde veri toplamaya yarayan
aygıtlara veri toplayıcılar denir. Veri toplayıcılar, genellikle normal
büyüklükteki pillerle uzun süre işletilebilirler. Eğer ölçüm soğuk hava,
buzlanma vb. ortamda yapılacak ise, ısıtmalı anemometreler kullanılır. Ancak,
bunların enerji gereksinimleri için şebekeye bağlanma zorunluluğu, pratik
olmayan yönleridir.
Rüzgar hızı ölçümleri genellikle 10 dakika
ile 60 dakikalık ortalama hız aralığında yapılır. Böylece bir çok standart
değerlendirme programıyla konfigürasyon kolaylıkla sağlanır. Dünya Meteoroloji
Örgütü”nün belirlediği standart ölçüm yüksekliği 10 metredir.
Rüzgar, devinen havadır. Bu devinim bir
vektör boyunca belirli bir kuvvettir. Bunun sonucunda rüzgar, hız ve yön olmak
üzere iki değişkenle ölçülür. Hızdaki ani dalgalanma veya değişiklikler hamle
olarak adlandırılır. Gerçekte rüzgarın hızı, yönü ve hamlesi en iyi aletlerle
ölçülür. Aletlerle ölçmenin olanaksız olduğu durumlar rüzgar, kestirilerek de
ölçülür. Kestirerek rüzgar ölçümünde Beaufort ölçeği kullanılır.
Beaufort
Rüzgar Ölçeği
|
 |
|
1m/s=3.6km/h=2.187mph=1.944knots |
Meteorolojistler hava kestirimleri yapmak için verileri, meteoroloji
istasyonları ve hava alanlarından toplarlar. Rüzgar hızı ve rüzgar yönü
bilgilerini, rüzgar enerjisi parkına aday yerlerdeki rüzgar koşullarını
genel olarak değer lendir mek için sık sık kullanırlar. Rüzgar hızı,
engel yakınında çevre arazisinin pürüzlülüğünden ve arazi eğiminden şiddetle
etkilenir. Yapılan meteorolojik ölçümleri yerel koşullarla değerlendirilmedikçe
“site” için rüzgar koşullarını belirlemek son derece zordur. Bazı
durumlarda meteorolojik verilerin doğrudan
kullanımı, site deki gerçek rüzgar potansiyelinin altında kestirim yapılmasına
yol açar.
Rüzgar Değerlendirmeleri
Elde edilen rüzgar kayıtları, kalite kontrolü yapılarak istatistik
çözümlemeler de kullanılmak üzere değerlendirilir. Değerlendirmelerde,
hem uzun dönemli rüzgar kayıtlarını elde etmek, hem de farlı site ve farklı
yüksekliklerde rüzgar özelliklerini belirlemek için rüzgar hızı dağılımı
olasılık yoğunluk fonksiyonları kullanılır. Bu fonksiyonlar, Rayleigh dağılımı,
Weibull dağılımı ve Beta dağlımı dır.
Weibull Dağılımı: Rüzgarın belli bir periyotta değişimi ve dağılımı,
hem enerji üretimi değerlendirmelerinde hem de rüzgar endüstrisinde çok önemlidir.
Türbün tasarımcıları, türbün iyileştirilmesinde ve maliyetleri en
aza indirmede rüzgar dağılımı ve değişimi
ile ilgili bilgilere gerek duyarlar. Eğer bir yıl boyunca rüzgar ölçülürse,
genel olarak çok şiddetli rüzgarların nadiren, ılımlı ve şiddetli rüzgarların
daha çok ortaya çıktığı görülür. Bir site için rüzgar dağılımı ya
ölçülerek, ya da ölçümlere dayalı değişik nokta ve yüksekliklerde
“Weibull dağılımı “ ile belirlenir. Bu dağılım, şekil ve ölçek değişkenleriyle
belirtili. Bu dağılımın altında kalan alanın toplam olabilirliği “1”
dır. Yani, sakin havalar da bunun
içinde olmak üzere, belli bir periyotta rüzgarın her aralıkta toplam olma
olasılığı %100 dür. Weibull dağılımı eğrisi simetrik değil çarpıktır.
Bu eğriyi oluşturan her bir hız frekansları, ortalama hızın bulunmasını
da sağlar.
Rayleigh Dağılımı:
Eğer Weibull dağılımı şekil değişkeni 2 ise, böyle bir dağılıma
“Rayleigh dağılımı denir. Rüzgar türbini üreticileri genellikle makine
başarımlarını Rayleigh dağılımına göre verirler. Bunun nedeni, değişik
yerlerdeki rüzgar dağılımlarının bilinmemesidir.
Rüzgar Gülü:
Rüzgar gülü, belirli kesimlerdeki rüzgarın esme sıklığını gösterir.
Rüzgar gülü, aynı zamanda her bir kesimin ortalama rüzgar hızına katkısının
ne kadar olduğunu gösterir. Bir rüzgar gülü farklı kesimlerdeki oransal rüzgar
hızları bilgisini verir. Rüzgar gülleri yerden yere değişiklik gösterir.
Yakın yerlerde ise, özellikle baskın yön açısından rüzgar gülleri
birbirine yakınlık gösterir. Bu
durumlarda pratikte interpolasyon veya korelasyon güvenle yapılabilir. Eğer
dağ ve vadilerden oluşan karmaşık
bir arazi var ise, bu yerler ile kıyı bölgeleri arasında önemli yön değişiklik
leri olur. Bu durumlarda kestirimler yapmak genellikle güvenilir değildir. Rüzgar
gülü yalnızca rüzgar yönlü, türbün yerleşiminde son derece önemlidir.
Eğer türbünleri bu yönde yerleştirmek gerekiyorsa, örneğin baskın enerji
yönü kuzey ise doğu ve batı yönlerindeki engeller çok önemli değildir.
Çünkü bu yönlerden herhangi bir rüzgar gücü gelmez. Bunun yanında, rüzgarın
şekli ve enerji içeriği yıldan yıla yaklaşık %10 değişir . Bu nedenle
birkaç yıllık gözlemler sağlıklı yaklaşımlar için iyi sonuçlar verir.
Genelde geniş rüzgar parkı planlamacıları
bir yıllık yerel ölçümlere güvenirler. Bu ölçümlerle, yakın ve
uzun dönemli meteorolojik gözlemlerden yararlanarak
uzun dönemli güvenilir veri elde ederler.
|
 |
|
Rüzgar Gülü |